مسعود شهلی‌برنیا، طراح و معمار و مدیرعامل شرکت اندیشه معمار، از تغییر نگاه به ساختمان‌های لوکس در سیستان و بلوچستان، توجه به فرهنگ بومی و ضرورت طراحی کم‌مصرف گفت

تعریف ساختمان لوکس در سال‌های اخیر بیش از آنکه به کیفیت زندگی مربوط باشد، با متراژ، نما و تجهیزات گران‌قیمت تعریف شده است. در چنین نگاهی، «لوکس» بودن ساختمان بیشتر در ظاهر آن دیده می‌شود؛ در حالی که کیفیت واقعی یک پروژه در تجربه‌ای است که برای بهره‌بردار ایجاد می‌کند. این موضوع در سیستان و بلوچستان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ جایی که گرمای شدید، فرهنگ و شیوه زندگی مردم منطقه و میزان مصرف انرژی، همگی باید در طراحی و کیفیت نهایی ساختمان دیده شوند.

به گزارش روابط عمومی انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان؛ مسعود شهلی‌برنیا، طراح و معمار و مدیرعامل شرکت اندیشه معمار، در استودیو «ساختمان فردا و انرژی» در بیست‌وششمین نمایشگاه صنعت ساختمان، ساختمان لوکس را پیش از هر چیز محصول خلق ارزش و ایجاد آسایش برای بهره‌بردار و شهر می‌داند. به گفته وی، زیبایی بصری و نمای ساختمان بخشی از این کیفیت است، اما نقطه شروع طراحی باید خود انسان و نحوه زندگی او در ساختمان باشد.

شهلی‌برنیا با اشاره به تجربه فعالیت شرکت اندیشه معمار در ایرانشهر گفت، در یک ساختمان لوکس، «دیدن خود شخص بهره‌بردار» اهمیت بیشتری از هر عنصر تزئینی دارد. آسایش و کیفیت زندگی در فضای داخلی باید در مرکز طراحی قرار بگیرد و پس از آن، زیبایی ساختمان و تأثیری که نمای آن بر سیمای شهر می‌گذارد، اهمیت پیدا می‌کند.

فاصله گرفتن از الگوی تکراری نمای رومی

یکی از چالش‌های ساخت‌وساز لوکس در ایران، تکرار الگوهای مشابه در شهرهای مختلف است؛ مسئله‌ای که در بسیاری از پروژه‌ها خود را در استفاده گسترده از نماهای رومی نشان داده است. شهلی‌برنیا نیز این الگو را بخشی از واقعیت بازار می‌داند و می‌گوید شرکت آنها فعالیت خود را با همین نگاه آغاز کرده، اما به‌تدریج در حال حرکت به سمت معماری مدرن‌تر است.

این تغییر برای او فقط یک تغییر فرمی نیست. در سیستان و بلوچستان، شناخت فرهنگ و اقلیم محلی بخشی از کیفیت معماری به شمار می‌آید. به گفته شهلی‌برنیا، طراحی پروژه در این منطقه از سوی افرادی که شناخت کافی از فرهنگ و شرایط بومی ندارند، می‌تواند به فاصله گرفتن ساختمان از نیاز واقعی بهره‌بردار منجر شود. وی تأکید می‌کند که حضور متخصصان بومی که فرهنگ منطقه را می‌شناسند، امکان شکل‌گیری ترکیبی میان لوکس بودن، آسایش و هویت محلی را فراهم می‌کند؛ ترکیبی که به اعتقاد او باید در پروژه‌های ساختمانی سیستان و بلوچستان جدی‌تر گرفته شود.

انرژی باید از مرحله طراحی وارد ساختمان شود

ناترازی انرژی، بخش دیگری از چالش‌هایی است که از نگاه شهلی‌برنیا باید در همان مراحل ابتدایی طراحی ساختمان مورد توجه قرار گیرد؛ به‌ویژه در مناطق جنوبی که گرمای شدید، مصرف انرژی برای سرمایش را به یکی از مسائل اصلی ساختمان تبدیل می‌کند.

به گفته وی، در تعامل با کارفرمایان، تلاش می‌کنند موضوع مصرف انرژی را از ابتدای پروژه وارد تصمیم‌های طراحی کنند. یکی از نمونه‌ها، توجه بیشتر به نور طبیعی است؛ موضوعی که در شرایط دسترسی آسان و ارزان به برق، گاهی در طراحی ساختمان کمتر جدی گرفته می‌شود و روشنایی مصنوعی جایگزین آن می‌شود.

در مقابل، طراحی ورودی‌ها، ایجاد سایه‌انداز، انتخاب مصالح مناسب و تقویت عایق‌کاری ساختمان از جمله راهکارهایی است که در پروژه‌های این مجموعه مورد توجه قرار گرفته است. به گفته شهلی‌برنیا، هدف این است که ساختمان از ابتدا به گونه‌ای طراحی شود که در برابر چالش‌های انرژی، وابستگی کمتری به مصرف مداوم انرژی داشته باشد.

در همین راستا، استفاده از انرژی خورشیدی نیز در برنامه پروژه‌های این مجموعه قرار گرفته است. شهلی‌برنیا تأکید کرد زیرساخت لازم برای نصب پنل‌های خورشیدی در دو پروژه آنها پیش‌بینی شده تا پس از بهره‌برداری، کارفرما امکان استفاده از این ظرفیت را داشته باشد. وی ظرفیت سیستان و بلوچستان برای توسعه انرژی خورشیدی را قابل توجه می‌داند و معتقد است فعالیت شرکت‌های تخصصی در این حوزه در استان می‌تواند مسیر استفاده بیشتر از انرژی خورشیدی در ساختمان‌ها را هموار کند.

مقاومت در برابر نوآوری، بخشی از چالش ساخت‌وساز

با وجود ظرفیت‌های فنی، تغییر الگوی ساخت‌وساز به سادگی اتفاق نمی‌افتد. شهلی‌برنیا یکی از موانع این مسیر را دشواری پذیرش نوآوری از سوی بازار می‌داند. به گفته وی، تغییر عادت‌های ساخت‌وساز و پذیرش راهکارهای جدید در زمینه انرژی و مصالح، نیازمند آموزش و ایجاد شناخت در میان فعالان این حوزه است.

بر همین اساس، برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی را بخشی از برنامه‌های شرکت اندیشه معمار برای حرکت به سمت ساختمان‌هایی با کیفیت بالاتر و مصرف انرژی کمتر عنوان می‌کند؛ مسیری که در آن معماری لوکس، به جای آنکه تنها با ظاهر ساختمان تعریف شود، با کیفیت زندگی، شناخت اقلیم و فرهنگ و همچنین نحوه مصرف انرژی پیوند می‌خورد.