از رکود تا بازآفرینی؛ اتاق فکر گذر از بحران در صنعت ساختمان
به گزارش نبض نیوز، جلسه اتاق فکر «گذر از بحران» در صنعت ساختمان چهارشنبه ۶ اسفند با حضور جمعی از اعضای انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان و فعالان این حوزه برگزار و ضمن تحلیل وضعیت اقتصادی و تبعات جنگ، سه محور مالی، عملیاتی و ساختاری صنعت ساختمان را بررسی و مجموعهای از راهکارهای عملی برای عبور از شرایط بحرانی و ورود به دوره بازسازی کشور تدوین کردند.
در این جلسه تأکید شد که صنعت ساختمان، همزمان با مواجهه با رکود عمیق و کاهش قدرت خرید جامعه، باید خود را برای موج بازسازی پس از جنگ آماده کند؛ موجی که اگر بدون برنامهریزی و اصلاح ساختارها آغاز شود، میتواند بحرانهای جدیدی در پی داشته باشد.
۱. حوزه مالی؛ از رکود و بیاعتمادی تا طراحی مدلهای جدید تأمین مالی
در بخش مالی، حاضران با اشاره به خروج قشر متوسط از بازار مسکن، سخت شدن فروش واحدها، توقف سرمایهگذاری و کاهش شدید پروژههای عمرانی و غیرعمرانی، وضعیت فعلی را «ترکیبی از رکود، بیثباتی قیمت و کاهش پیشبینیپذیری» توصیف کردند.
از جمله مسائل مطرحشده در این بخش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• صفر شدن سرمایهگذاری در بسیاری از حوزهها و نگاه جزیرهای به صنعت ساختمان
• افزایش هزینههای ساخت بر مبنای نرخهای بالای ارز در حالیکه فروش بر پایه نرخهای بسیار پایینتر اتفاق میافتد
• کاهش مشتریان خدمات مهندسی (طراحی، سازه، تأسیسات، نظارت)
• تاخیر در پرداختها، عدم وصول مطالبات، چکهای برگشتی و مناقصات غیرمنصفانه
• رویکرد صرفاً مالیاتی و بیمهای دولت بدون همراهی در توسعه و بدون تأمین مالی کافی
با این حال، فضای جلسه صرفاً انتقادی نبود و مجموعهای از راهحلهای مشخص و اجرایی روی میز قرار گرفت. مهمترین محورهای پیشنهادی عبارت بودند از:
• حرکت از داراییهای صرفاً فیزیکی به سمت داراییهای نامشهود و برندینگ؛ استفاده از اعتبار حرفهای و تخصص برای جذب سرمایه
فروش متری و جمعآوری سرمایههای خرد بهعنوان مدلی برای مشارکت گستردهتر مردم در پروژهها
• ایجاد صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر VC و صندوق پشتیبانی صنعت احداث زیر نظر انجمن
• استفاده از اعتبارات مالیاتی شرکتها برای شکلگیری صندوق حمایتی
• پیگیری مدلهای نوآورانه مانند «هتل–مسکن» برای واحدهای کممتراژ در شرایط اسکان موقت و بازسازی
ی تمرکز بر پروژههای کوچک و کوتاهمدت، خروج تدریجی از پروژههای بزرگ و پرریسک
• تغییر استراتژی از توسعه به بقا و مدیریت هوشمند نقدینگی
• تقویت صادرات کالا و خدمات مهندسی به کشورهایی مانند عراق برای جبران رکود داخلی
ل تنوعبخشی به منابع درآمد و کاهش وابستگی به پروژههای دولتی
• محاسبات مالی بر پایه ارز خارجی برای افزایش دقت و کاهش ریسک
حاضران تأکید کردند که بدون ابزارهای نوین مالی، صندوقهای تخصصی و مدلهای مشارکت جدید، صنعت ساختمان در دوره بازسازی آینده نیز با کمبود نقدینگی و بحران اعتماد مواجه خواهد بود.
۲. حوزه عملیاتی؛ از زنجیره تأمین متلاطم تا چابکی در عملیات و استفاده از فرصت صادرات
در محور عملیاتی، حاضران با اشاره به بیثباتی قیمت مصالح، نبود برنامهریزی درست در زنجیره تأمین، کمبود نیروی انسانی ماهر و جایگزینی مهندسان مشاور واقعی با امضافروشی، وضعیت موجود را «ناپایدار و پرریسک» توصیف کردند.
برخی چالشهای کلیدی این حوزه عبارت بود از:
• فقدان مارکتپلن و نیازسنجی واقعی؛ تولید و ساخت بر اساس سلیقه و رابطه
• نبود بودجه عمرانی مشخص در سالهای اخیر
• محدودیتهای ثبت سفارش و تخصیص ارز برای مواد و تجهیزات
• کاهش قدرت برنامهریزی بلندمدت بهدلیل نوسانات شدید اقتصادی
در مقابل، راهکارهای عملیاتی بر چابکسازی، همافزایی و نگاه منطقهای استوار بود، از جمله:
• استفاده از درآمدهای ناشی از صادرات برای ادامه حیات در بازار داخلیِ در رکود (بهویژه تمرکز بر بازار عراق)
• تقویت همکاری و همدلی با پیمانکاران در شرایط دشوار و تعریف قراردادهای تهاتری برای کاهش فشار نقدی
و مدیریت هوشمند موجودیها و زنجیره تأمین و بازنگری فرایندهای داخلی با هدف افزایش بهرهوری
• تصمیمگیریهای کوتاهدوره، روزانه و مبتنی بر ارتباط مستقیم با مشتریان
اولویت دادن به مدیریت منابع انسانی در شرکتهای مهندسی؛ حفظ امید، انگیزه و انرژی تیمها
• ایجاد شرکتهای تعاونی، مدلهای ساختمانی متری و توکنایز کردن سهمها بهعنوان روشهای نوین مشارکت
• ایجاد کمیتههای همفکری برای تمرکز منابع و مدیریت نقدینگی در سطح انجمن
• تقویت اعتماد میان کارفرما و پیمانکار و مطالبه تسهیل تجارت خارجی و اصلاح آییننامهها
جمعبندی این بخش آن بود که در دوره بازسازی، سرعت عمل بدون برنامهریزی و بدون تکیه بر روشهای صنعتی، خود به بحران تبدیل خواهد شد؛ بنابراین، اصلاح امروز زنجیره تأمین و فرایندهای عملیات، پیششرط م





