به گزارش روابط عمومی انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان؛ حدود دو دهه از آغاز تلاش‌ ها برای صنعتی‌ سازی ساختمان در ایران می‌ گذرد؛ با وجود اینکه در این دوره دانش فنی، کارخانه‌ های تولید مصالح و روش‌ های نوین ساخت توسعه پیدا کرده‌ اند، اما این ظرفیت‌ ها هنوز به‌ طور کامل وارد جریان اصلی ساخت‌ و ساز کشور نشده‌ اند. اکنون تدوین «طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان» در وزارت راه و شهر سازی در دستور کار قرار گرفته است؛ طرحی که قرار است با نگاهی فراتر از مرحله ساخت، تمام چرخه عمر ساختمان را از تأمین مواد اولیه و تولید مصالح تا طراحی، اجرا، بهره‌ برداری، تخریب و بازیافت در یک چارچوب واحد مورد توجه قرار دهد.

محمدعلی ریاحی، مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهر سازی، در گفت‌ و گو با رادیو اقتصاد با تشریح اهداف این طرح گفت: صنعت ساختمان تنها به ساخت مسکن محدود نمی‌ شود و تصمیمات این حوزه بر بخش‌ هایی مانند اشتغال، بهره‌وری، توسعه فناوری، مدیریت مصرف انرژی، توسعه زیر ساخت‌ ها و کیفیت زندگی شهروندان اثرگذار است.

وی با اشاره به اینکه یکی از محورهای اصلی طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان، ایجاد هماهنگی میان بخش‌ های مختلف این صنعت است، گفت: در این طرح، ساختمان را نباید صرفاً به عنوان یک محصول نهایی دید، بلکه باید تمام زنجیره مرتبط با آن از استخراج مواد اولیه، تولید مصالح و فناوری‌ های ساخت تا بهره‌ برداری، تخریب و بازیافت مورد توجه قرار می‌ گیرد.

ریاحی گفت: این طرح بر مبنای اسناد بالا دستی از جمله قانون برنامه هفتم پیشرفت، سیاست‌ های کلی نظام، سیاست‌ های کلی مسکن و اسناد مرتبط با بهره‌ وری و مدیریت انرژی تدوین می‌ شود و شیوه تدوین آن نیز بر پایه رویکردهای نوین مدیریت تحول و برنامه‌ ریزی راهبردی و با استفاده از استانداردهای بین‌ المللی متناسب با شرایط کشور طراحی شده است.

مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهر سازی، توسعه پایدار را یکی از محورهای بنیادین این برنامه عنوان کرد و افزود: تمامی بخش‌ های طرح از منظر اقتصادی، اجتماعی و زیست‌ محیطی ارزیابی می‌ شوند و موضوعاتی مانند بهره‌ وری منابع، سلامت، ایمنی، امنیت، ملاحظات فرهنگی، حفاظت از محیط زیست و پدافند غیر عامل نیز در آن لحاظ شده است.

وی همچنین بر افزایش تاب‌ آوری صنعت ساختمان تأکید کرد و گفت: یکی از اهداف این طرح، تقویت زنجیره تأمین در برابر مخاطرات طبیعی، بحران‌ های انسانی و شرایط اضطراری است تا شبکه تأمین مصالح، تجهیزات و خدمات ساختمانی در شرایط بحرانی با اختلال مواجه نشود.

به گفته ریاحی، طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان در هشت محور شامل تحول در صنعتی‌ سازی ساختمان، تحول در فناوری ساخت، تحول در مدیریت و بهره‌ وری انرژی، تحول در زنجیره تأمین، تحول در تأمین مالی و اقتصاد صنعت ساختمان، تحول در سرمایه انسانی، تحول در قوانین و نظام حکمرانی و استقرار مدیریت یکپارچه صنعت ساختمان دنبال می‌ شود. وی افزود: محور مدیریت یکپارچه صنعت ساختمان نقش هماهنگ‌ کننده میان سایر بخش‌ های طرح را برعهده خواهد داشت تا ارتباط سیستمی میان اجزای مختلف این صنعت شکل بگیرد.

تلاش برای پیوند زنجیره گسسته ساخت‌ و ساز

اما اجرای چنین طرحی به میزان آمادگی صنعت ساختمان برای پذیرش این تغییر نیز وابسته است. فعالان این حوزه معتقدند در سال‌ های گذشته بخش قابل توجهی از زیر ساخت‌ های لازم برای صنعتی‌ سازی ساختمان ایجاد شده، اما هنوز ارتباط میان این ظرفیت‌ ها و فرآیند واقعی ساخت‌ و ساز به شکل کامل برقرار نشده است.

سیدعلی ختمی‌ مآب، دبیر انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان، نیز در ادامه با اشاره به مسیر طی‌ شده در صنعتی‌ سازی ساختمان گفت: زمانی که این مسیر از اواسط دهه ۸۰ آغاز شد، تقریباً زیرساختی برای توسعه ساخت صنعتى ساختمان در کشور وجود نداشت و حتی مفهوم صنعتی‌ سازی برای بسیاری از فعالان این حوزه شناخته‌ شده نبود.

به گفته وی، طی حدود ۲۰ سال گذشته و با تلاش بخش خصوصی و همراهی بخش دولتی، بسیاری از موانع اولیه برطرف شده است؛ به‌ گونه‌ ای که امروز کمبود دانش فنی و نبود زیر ساخت‌ های اولیه مانند گذشته مانع اصلی توسعه صنعتی‌ سازی نیست.

ختمی‌ مآب افزود: کارخانه‌ های تولید مصالح، سیستم‌ های صنعتی ساختمان و دانش فنی مورد نیاز توسعه پیدا کرده‌ اند، اما اکنون باید میان این ظرفیت‌ ها و بدنه اجرایی کشور ارتباط برقرار شود؛ ارتباطی که دانشگاه‌ ها، نظام مهندسی، وزارت راه و شهر سازی، سازندگان و مجریان پروژه‌ ها را دربر می‌ گیرد.

وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه در سطوح مختلف صنعت ساختمان گفت: توسعه صنعتی‌ سازی تنها ب ا ایجاد فناوری و زیرساخت محقق نمی‌ شود، بلکه نیازمند آن است که آموزش‌ های دانشگاهی، نظام مهندسی و فرآیندهای اجرایی نیز با این رویکرد هماهنگ شوند.

دبیر انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان گفت: وزارت راه و شهر سازی باید با تدوین قوانین و مقررات، زمینه استفاده گسترده‌ تر از فناوری‌ های نوین را فراهم کند و طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان نیز می‌ تواند در ایجاد این هماهنگی نقش مهمی داشته باشد.

به گفته ختمی‌ مآب، فراهم شدن بستر قانونی مناسب می‌ تواند به افزایش نقش متخصصان در فرآیند ساخت‌ و ساز و ارتقای کیفیت ساختمان‌ ها منجر شود. استفاده از فناوری‌ های نوین نیز علاوه بر کاهش هزینه و افزایش بهره‌ وری، می‌ تواند دوام ساختمان‌ ها را افزایش دهد و از هدر رفت سرمایه‌ های کشور جلوگیری کند.