گفت و گوی اختصاصی با رئیس «انجمن تولیدکنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان»

تهیه طرح جامع مسکن، گام اول صنعتی سازی ساختمان/

عمر مفید واحدهای مسکونی باید بیش از ۱۰۰ سال شود

ساخت و ساز ساختمان با روش سنتی فاقد اسکلت و با استفاده از مصالح و مواد ساختمانی غیر استاندارد و نامرغوب  و توسط افراد فاقد گواهینامه مهارت، می تواند هزینه های فراوانی را به خانوارها و کشور تحمیل کند. ساختمانی که با این روش ساخته می شود، در زمان وقوع حوادث طبیعی از جمله زمین لرزه، به صورت یکپارچه عمل نمی کند،  به راحتی آسیب می بیند و جان و مال مردم را تهدید می کند.

از طرفی ساختمان های ساخته شده با روش رایج دهه های اخیر، اغلب به سرعت ساخته نمی شوند، با کیفیت و مطابق استانداردها نیستند و قیمت تمام شده پایینی ندارند. به همین دلیل، سرمایه در گردش معطل شده و هزینه پول افزایش پیدا می کند. این نقایص، در روش صنعتی ساخت و ساز ساختمان برطرف شده و تا حد امکان از روش های ماشینی و مکانیزه برای ساخت استفاده می شود.

در گفت و گوی اختصاصی سایت «انجمن تولیدکنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان» با مهندس احمد خرّم، موضوع محوری صنعتی سازی ساختمان و برنامه های انجمن تولیدکنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان، برای تقویت ساخت و ساز صنعتی به بحث گذاشته شد.

احمد خرّم، در دوره بعد از انقلاب و در مقاطع مختلف استاندار استان های هرمزگان، همدان و خوزستان بوده، مدتی نیز معاونت عمرانی وزیر کشور را عهده  دار شده و از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۳ وزیر راه و ترابری بوده است. وی، در سال های اخیر ریاست انجمن تولیدکنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان را به عهده گرفته است.

*****

 

*آقای مهندس خرّم، چند سالی است که ریاست انجمن تولیدکنندگان و فن آور ان صنعتی ساختمان را به عهده گرفته اید. این انجمن، اهدافی از جمله پیشبرد صنعتی سازی ساختمان، ارتقای فناوری ساخت و ساز و تامین مسکن ایمن و اقتصادی دارد.

جنابعالی طی چند دهه تجربیاتی در حوزه های معاونت عمرانی استانداری، چند استانداری و معاونت عمرانی وزیر کشور داشته اید و بیش از سه سال هم وزیر راه و ترابری بوده اید. دغدغه داشتن در زمینه صنعتی سازی ساختمان را از چه زمانی پیدا کرده و چگونه احساس کردید صنعتی سازی ساختمان اهمیت دارد؟

-با پیشرفت دانش و تکنولوژی، قطعاً باید تغییراتی را در اهداف کشورو شیوه های انجام کار و عملکردها و نظارت بر انجام کار ساخت و ساز ایجاد کنیم. برای هر فردی که ارتقای دانش و تکنولوژی، مطرح باشد قاعدتاً باید به مساله صنعتی سازی ساختمان فکر کند. این مملکت هم، در مورد صنعتی سازی ساختمان فکر کرده است و البته نه امروز و نه صرفاً در چهل سال اخیر بلکه از قبل از دهه ۵۰ شمسی.

این کشور به این نتیجه رسیده است که باید در دنیای صنعتی سازی، ورود پیدا کند و از نسل های اول و دوم ساخت و ساز که سنتی سازی است، بیرون بیاید. با صنعتی سازی اجزای ساختمان این کار شروع شده و آهسته آهسته باید به سمت نسل های صنعتی سازی ساخت و ساز برود.

نماد این صنعتی سازی را در پیش رو داریم. شهرک اکباتان و شهرک آپادانا در تهران، نمادهای صنعتی سازی هستند. ما همین روش های ساخت و ساز را می توانیم در سازه های فولاد شهر اصفهان هم مشاهده کنیم ولی متاسفانه این روش در کشور، در همه جا به کار گرفته نشده است. قبل از پیروزی انقلاب، فرانسوی ها روش ساخت و ساز «قالب تونلی» را به ایران آوردند و شهرک اکباتان را با این روش ساختند.

در آن زمان، تجهیزات ماسه شور و شن شور را به ایران آوردند. اما بعداً به مدت ۱۵ سال از این تجهیزات استفاده نشد. تا این که آهسته آهسته این شناخت حاصل شد که صنعتی سازی ساختمان، اقدامی مهم، اساسی و کارساز است.

البته در دوره قبل از انقلاب، سیستم های ساخت و ساز دیگری هم به کشور ما آورده شد. هر چند که به نظر من، روش کستینگ [سیستم پیش ساخته] روشی نبود که مناسب کشور ما باشد. چون کشور ما، کشوری است که به معماری، خیلی توجه دارد و معماران به مانور خودشان برای عمل کردن به سبک های مختلف و ایده های خودشان، حساب باز می کنند.

روش کستینگ، اِشکالی که داشت این بود که معمار یا آرشیتکت را در طراحی و معماری ساختمان محدود می کرد. چرا که قطعات ثابت ساختمان می آمد و باید کنار هم گذاشته می شد. حدود چهل سال پیش، اروپایی ها در این روش ساخت تغییراتی ایجاد کردند تا دست آرشیتکت در طراحی و معماری ساختمان باز باشد.

سوئدی ها که در این زمینه پیشتاز بودند، همه کارها را فول کامپیوتری کردند. یعنی طرح به کامپیوتر داده می شود و کامپیوتر طراحی استقرار قالب ها را انجام می دهد. حدود ۲۵ سال قبل، دو کارخانه به ایران آورده شد. من سه سال، رئیس هیات مدیره یکی از این شرکت ها بودم. یعنی با این روش، آشنا هستم و برای بازدید به سوئد هم رفته و کار آنها را دیده ام.

این دو کارخانه شروع به کار کردند و حدود ۵۰ ساختمان با تولیدات آنها ساخته شد اما این کارخانه ها تعطیل شدند.  این روش پری کوُن (Precon) نام دارد و در آن دست آرشیتکت هر گونه طراحی باز است.

 

*در زمانی که شما به وزارت رسیدید این مقدار دغدغه برای استفاده از روش صنعتی و استفاده از فناوری های نوین ساخت داشتید یا این که بعدها بیشتر به اهمیت آن وقوف پیدا کردید؟

-من نسبت به روش پیش ساخته پری فاب (Porefab)، اطلاعات داشتم و می دانستم با شرایط زلزله خیزی و تنوع معماری ایران، این روش به درد کشور ما نمی خورد. تعداد ۱۳ کارخانه هم در دوره قبل از انقلاب خریداری شده و به ایران آورده شده بود. بعد از انقلاب هم دیگر خریداری نشد. آن دو کارخانه تولیدی که به آنها اشاره کردم با سرمایه گذاری مشترک یک سوئدی انجام شد و در هر دو واحد ۳۰ درصد سرمایه گذاری کرد.

من اطلاعات دقیق را بعد از دوره وزارت، به دست آوردم. یعنی در مدت سه سالی که رئیس هیات مدیره کارخانه تاسیس شده در سمنان بودم، اطلاعات خوبی به دست آوردم. یک سفر خارجی هم خاص ساخت و ساز به اروپا داشتم. در این مدت اطلاعات ریز و دقیق روش قالب تونلی فرانسوی ها و روش پری کوُن ها را کسب کردم.

*روش قالب تونلی فرانسوی دقیقاً چه ویژگی هایی دارد؟

-این روش، روش ساخت سازه های بتونی با قالب تونلی است. البته روش فرانسوی ها، با روش قالب تونلی که توسط شرکت های ترکیه ای اجرا می شود فرق دارد. روش فرانسوی، بسیار گسترده است و با سرعت بالا اجرا می شود. کیفیت کار هم، بسیار بالا است. کیفیت کار شرکت های ساختمانی ترکیه، خیلی پایین است.

در کارگاه های ساختمانی موجود در کشور، تجهیزات شن شور وجود ندارد و فقط تجهیزات ماسه شور وجود دارد. فرانسوی ها، تجهیزات شن شور داشتند. آزمایش انجام داده بودند و مشخص شده بود که اگر شن، شُسته شود، بین ۱۵ تا ۲۰ درصد مقاومت بتون، افزایش پیدا می کند. یعنی جدا از موضوع ماسه، اگر شن را شستشو ندهیم مقاومت بتون بین ۱۵ تا ۲۰ درصد پایین می آید.

در روش ساخت و ساز قالب تونلی مدل شرکت های ترکیه ای، ماسه را هم به درستی شستشو نمی دهند. با کاری که شرکت های ساختمانی ترکیه انجام می دهند مقاومت بتون، کمتر از ۳۰۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع است.

کاری که ما در ایران برای صنعتی سازی انجام دادیم این بود که ۱۰ هزار واحد با روش صنعتی سازی ساختیم. این اولین حرکت صنعتی سازی سنگین در ایران بود. ما با روش مهندسی معکوس، قالب ساخت و ساز مورد نیاز را ساختیم.

 

*در چه سالی ۱۰ هزار واحد با روش صنعتی ساختید؟

-در سال ۱۳۹۱ بود و پروژه در شهر جدید پردیس قرار دارد.

 

*در چارچوب طرح مسکن مهر این پروژه را انجام دادید؟

-بله. ما قرارداد ساخت ۱۰ هزار واحد را بستیم. با چهار شرکت مهم قالب ساز کشور مذاکره کردیم و با روش مهندسی معکوس، قالب های مورد نیاز ساخته شد. قالب ها ساخته شد و آن موقع هم، ما ۱۵ پیمانکار بودیم. قرارداد بستیم و قالب ها را خریداری کردیم. ما کار را در پردیس شروع کردیم.

سه مشاور در مورد پروژه صنعتی سازی ما، نظر دادند و گفتند شرکت کوزو [شرکت ساختمانی ترکیه ای فعال در پرند و پردیس] حتی یک مورد هم، مشابه این پروژه ۱۰ هزار واحدی نساخته اند و گفتند کیفیت ساخت اصلاً قابل قیاس نیست. چرا که قالب های ساختمانی ما، کیفیت بالاتری داشتند.

شرکت مسا [مسا ایمالات/ Mesa Imalat] بهترین قالب های ساختمانی ترکیه را تولید می کند. اما عمر قالب های ساختمانی ما ۵۰ درصد، بیش از قالب های آن شرکت است. چون قالب سازان ایرانی، خیلی با دقت و خوب کار کردند.

 

*قانون سازمان نظام مهندسی و کنترل ساختمان در اواخر سال ۱۳۷۴ تصویب شده و در فروردین سال ۱۳۷۵ برای اجرا ابلاغ شده است. در این قانون، موضوع صلاحیت حرفه ای مهندسان، کاردان های فنی و معماران تجربی مطرح و اعلام شده که این گروه ها پروانه اشتغال دریافت کنند و کارگران ساختمانی هم دوره های مهارت آموزی بگذرانند و پروانه مهارت فنی کسب کنند.

چند سال بعد از اجرای قانون سازمان نظام مهندسی ساختمان، شما به عنوان وزیر در دولت حضور داشتید. بالاخره معماران تجربی از علم مدرن و جدید استفاده نمی کنند. آیا اقدامی انجام شد که از علم جدید استفاده شود و دولت بخواهد اصلاحیه ای برای این قانون قانون تهیه کند؟

 

-وزارت مسکن و شهر سازی، در سه مقطع زمانی خواست این قانون را اجرا کند. اما مهارت آموزی، خواست بدنه کارگری ساخت و ساز نیست. معمار سنتی، جزو این بدنه است. گچ کار، کاشی کار و آماتور بند، جزو این بدنه هستند.

تلاش جدی برای اجرای قانون باید ادامه پیدا می کرد. اما تا وقتی بسته تشویقی برای گذراندن دوره مهارتی در نظر گرفته نشود و از سوی دیگر بدون کارت مهارت، نیروی انسانی به کار گرفته شود و نظارت بر این امر از سوی ناظران، بازرسان و سازمان های نظام جدی گرفته نشود، تغییر مثبت جدی ایجاد نخواهد شد.

اولین بار در سال ۱۳۷۵ برنامه ریزی شد که کارت مهارت آموزی به افرادی که مهارت کسب کرده اند اعطا شود. قرار شد دوره های مهارتی مهندسی و تکنسینی هم برگزار شود. دوره دوم در سال ۱۳۷۶ بود. یعنی در سه ماه اول دولت آقای خاتمی، این موضوع مطرح شد.

وظیفه آموزش مهارت بخش کارگری به عهده سازمان فنی و حرفه ای وزارت کار بود. بقیه آموزش ها نیز به عهده سازمان های نظام مهندسی  بود و برای کاردان ها به عهده سازمان نظام کاردان فنی گذاشته شد.

البته همین الان و در سال ۱۳۹۸ سازمان نظام مهندسی ساختمان و وزارت راه و شهر سازی نمی دانند طرح درس آموزش های مهارتی را در اختیار ندارند و روش تهیه را هم در اختیار ندارند.

مرحله سوم در زمان ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد بود. می خواستند اقداماتی انجام بدهند اما کار تعطیل شد و تا الان نیز تعطیل است. تصمیم گرفتند که مهارت ها و کارت مهارت ها را به هر سه رده کارگری، تکنسینی و مهندسی ارائه کنند که عملاً اقدامی انجام نشد.

در زمان دولت آقای احمدی نژاد، آقای سیدمهدی هاشمی رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان بود. البته استقبال کردن از آموزش های مهارتی، زمینه می خواهد و مشوّق و توضیح می خواهد. در آن زمان، بدون این که مشخص باشد فراخوان دادند. در صورتی که افراد فراخوان شده، نمی دانستند برای چه موضوعی فراخوانده شده اند و باید به کجا مراجعه کنند.

در آن زمان، فضای ذهنی قشرهای مختلف کارگری، تکنسینی و مهندسی را آماده نکردند ولی اعلام کردند که این قشرها به کلاس درس بروند. در حالی که طرح درس وجود نداشت که چه چیزی آموزش داده شود.

در سال ۱۳۷۲ وقتی که من استاندار همدان بودم، مدیر کل آموزش فنی و حرفه ای استان را فراخواندم و به او گفتم از رشته های راه و ساختمان از جمله گچ کاری، کاشی کاری، سنگ کاری نما و سنگ کاری کف، تاسیسات برقی، تاسیسات مکانیکی، بتون ریزی، قالب بندی و آماتور بندی ، کدام رشته را دایر کرده و آموزش می دهید؟ گفت هیچکدام. گفتم در مدت یک هفته از استان هایی که آموزش های این رشته ها را ارائه کرده اند طرح درس را بگیرید و شروع به کار کنید.

مدیر کل آموزش فنی و حرفه ای استان همدان، فردا به من خبر داد که هیچ استانی، این آموزش ها را ارائه نمی کند. حتی گفت استان تهران هم این آموزش ها را ارائه نمی کند.

*قانون تاسیس سازمان نظام مهندسی ساختمان در سال ۱۳۷۴ در مجلس تصویب شده بود و شما در سال ۱۳۷۲ چنین خواسته ای داشته اید.

 

-بله. قبل از تصویب آن قانون، این بحث ها مطرح بود. حتی طبق قانون، وزارت مسکن و شهر سازی مکلف شده بود این کار را انجام بدهد. من خودم پروانه اشتغال به کار مهندسی را قبل از سال ۱۳۷۴ گرفته ام.

در آن سال ها وزارت مسکن و شهر سازی، یک معاونت نظام مهندسی ساختمان داشت. آن معاونت، پروانه اشتغال مهندسی صادر می کرد. بعدها وقتی سازمان نظام مهندسی ساختمان تشکیل شد این کار به این سازمان محول شد.

در حوزه صنعتی سازی ساختمان، یک بار در سال ۱۳۷۷ در زمان وزارت آقای عبدالعلی زاده، ضوابط و مقرراتی تدوین شد. در آن دوره گفته شد در ساختمان با اسکلت فولادی،  اگر از پیچ و مهره در محل اتصالات استفاده شود، صنعتی سازی است.

در سال ۱۳۸۵ نیز در زمانی که آقای سعیدی کیا وزیر بود سازمانی با کمک وزارت مسکن و شهرسازی در زیرمجموعه ایدرو (سازمان نوسازی و توسعه صنایع ایران) برای صنعتی سازی ساختمان راه اندازی شد. در دولت آقای احمدی نژاد، این موضوع مطرح شد که سالیانه باید ۳۰۰ هزار واحد مسکونی با روش صنعتی سازی ساخته شود.

برای ساخت این ۳۰۰ هزار واحد، یک سازمان تشکیل دادند که در ابتدا کارخانه های حوزه صنعتی سازی ساختمان را انتخاب کرده و خریداری کنند. قرار شد تولید با مشارکت بخش خصوصی انجام شود و دولت به میزان ۴۰ درصد در این کارخانه ها سرمایه گذاری کند و ۶۰ درصد هم بخش خصوصی سرمایه گذاری کند.

مشخص کردند که ۳۰۰ کارخانه شروع به کار کند و هر کارخانه، تعداد هزار واحد مسکونی در سال بسازد و تحویل بدهد. این در حالی بود که نیاز سالیانه به مسکن ۸۰۰ هزار واحد مسکونی بود.

گفته شد که در گام اول، سالیانه ۳۰۰ هزار واحد ساخته شود و وقتی این روش های ساخت شناخته شد بقیه نیازها نیز با این روش پاسخ داده شود. در آن مقطع زمانی به چهار روش تولید کارخانه ای مسکن اولویت دادند.

متوجه شدند که این کار، یک کار سنگین است و سازمان واقعی وجود ندارد. بعداً گفتند در گام اول، تعداد ۳۰ کارخانه خریداری و فعال شود. اگر چه حتی خرید آن ۳۰ کارخانه هم، تحقق پیدا نکرد.

 

*در دولت اول آقای احمدی نژاد، لایحه ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن به مجلس تقدیم شد و در سال ۱۳۸۷ این لایحه به تصویب رسید و شکل قانونی به خود گرفت.

این قانون بر تامین اقشار فاقد مسکن و گروه های کم درآمد تاکید دارد. طرح مسکن مهر هم در همین چارچوب اجرا شد و آقای سعیدی کیا اعلام کرد که سالیانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحد ساخته خواهد شد. به اعتقاد شما، این اقدامات دولت وقت چگونه تاثیری در حوزه صنعتی سازی ساختمان و مسکن داشت؟

 

-طرح مسکن مهر، یک طرح سنتی سازی ساختمان بود به غیر از ساختمان هایی که شرکت ترکیه ای «کوزو» ساخت و ۱۰ هزار واحد مسکونی پردیس که انجمن انبوه سازان استان تهران ساخت. واقعاً سایر واحدهای مسکن مهر که بالغ بر ۲ میلیون واحد است، با روش سنتی ساخته شد.

به اعتقاد من از ۲ میلیون واحد مسکن مهر که دولت آقای احمدی نژاد ساخت آنها را شروع کرد، حتی ۱۰۰ هزار واحد آن با روش صنعتی ساخته نشد.

 

*در قانون تاسیس نظام مهندسی ساختمان اعلام شده که هدف از اجرای این قانون، ترویج اصول معماری و شهر سازی است و ساختمان سازی ایمن، افزایش بهره وری منابع و انرژی و بهره دهی مناسب.

این اهداف در آن قانون ذکر شده اما در عمل نمود خاص و مشخصی از این هدفگذاری ها در حوزه ساخت و ساز وجود ندارد که تحول بزرگی را در جامعه ایجاد کند.

جدا از تخریب اساسی برخی بلوک های ساختمانی مجتمع مسکن مهر سرپل ذهاب، یک ساختمان اسکلت دار شخصی ساز در شهر زلزله زده سرپل ذهاب آسیب دیده بود که یک مهندس عضو سازمان نظام مهندسی آن را ساخته بود. چرا در این دوره بیست و چند ساله اجرای قانون سازمان نظام مهندسی ساختمان، اهداف مورد نظر قانون، تحقق پیدا نکرده است؟

-مشکلی که ما داریم این است که تکلیف بخش ساخت و ساز مسکن و ساختمان، روشن نیست. این موضوع را باید در قالب طرح جامع مسکن روشن کرد. من در مدت ۱۵ سالی که در خارج از دولت و در بخش خصوصی فعال بوده ام، موضوع تصویب شدن طرح جامع مسکن و ساختمان را پیگیری کرده ام.

آخرین بار در سال ۱۳۹۳ بود که به همراه هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان با آقای حامد مظاهریان(معاون وقت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهر سازی)، صحبت کردیم.

ما پیشنهاد مشخصی ارائه کرده و گفتیم ما آماده ایم که عامل چهارم شما شویم و طرح جامع مسکن تهیه شود. عامل چهارم در تعریف نظام فنی و اجرایی، نماینده کارفرما است. یعنی مشاور، پیمانکار و کارفرما را داریم و ما گفتیم نماینده کارفرما نیز باشد.

بعد از یک سال از مطرح کردن آن پیشنهاد، در سال ۱۳۹۴ یک جزوه کم حجم به نام پیش نویس طرح جامع مسکن منتشر شد. جزوه ای تهیه شده بود که به نوعی شرح خدمات طرح جامع مسکن هم به حساب نمی آمد.

 

*آقای آخوندی از وزارت راه و شهر سازی استعفا کرد و آقای مظاهریان معاون مسکن و ساختمان وزارتخانه نیز در دی ۱۳۹۶ از سمت خود کنار گذاشته شد. آیا در دوره جدید و با انتخاب آقای اسلامی به عنوان وزیر، به دنبال این هستید که با مسئولان این وزارتخانه یا با مجلس شورای اسلامی رایزنی کنید؟

 

-من با آقای مازیار حسینی معاون جدید مسکن و ساختمان وزارت راه و شهر سازی صحبت کرده و از ایشان تقاضا کردم که با ایشان هفته ای یک جلسه ملاقات داشته باشم. مهمترین موضوعی نیز که دنبال می کنیم طرح جامع مسکن و ساختمان است. اگر که پیگیری های هفتگی و بی امان صورت نپذیرد طرح جامع به جایی نخواهد رسید.

 

*در آبان ۱۳۹۶ آقای جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری، آئین نامه اجرای ماده ۱۴ قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن را ابلاغ کرد. در بند «خ» ماده یک این آئین نامه، به صنعتی سازی ساختمان اشاره شده است.

آیا نیاز است که حمایت مجلس را در پیشبرد صنعتی سازی ساختمان داشته باشید یا فکر می کنید با رایزنی و همفکری با وزارت راه و شهر سازی می شود کار را جلو بُرد؟

-در این زمینه نیازی به مجلس نیست. مجلس باید یک ردیف بودجه ای را برای مطالعه جامع مسکن و ساختمان در نظر بگیرد. انجام این مطالعه به ۴ تا ۵ میلیون دلار، نیاز دارد و یک و نیم سال هم وقت می خواهد.

واقعیت این است که بخش خصوصی حدود ۹۷ تا ۹۸ درصد سرمایه گذاری بخش مسکن و ساختمان را به عهده دارد و باید از حرکت غیر عملی و بدون ضابطه و همچنان به روش سنتی جلوگیری شود.

یک مبحث مهم طرح جامع مسکن، باید صنعتی سازی ساختمان باشد. لازمه صنعتی سازی، توجه به وضعیت مملکت، آب و هوا، متغیر بودن شدید آب و هوا، اختلاف دمای شبانه روز و اختلاف زیاد حداکثر و حداقل دمای سالانه کشوراست و این که روی پهنه زلزله بودن نقاط مختلف کشور، مورد توجه قرار گیرد.

به همین دلیل، باید روش صنعتی سازی ساختمان را انتخاب کنیم. خیلی از روش هایی که در اروپا به عنوان صنعتی سازی ساختمان مطرح است، به درد کشور ما نمی خورد. چرا که قاره اروپا، روی پهنه زلزله قرار ندارد.

*در محدوده «حلقه آتش» که شرق آسیا و غرب قاره آمریکا را در بر می گیرد و زلزله های بزرگ و فعالیت های آتشفشانی متعددی در آن محدوده رخ می دهد. به طور مشخص، آیا در ایالت کالیفرنیای آمریکا که در لبه حلقه آتش قرار دارد روش صنعتی سازی ساختمان به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است؟

-دنیا، روش صنعتی سازی ساختمان را جدی گرفته است. عمر ساختمان در دهه ۱۳۴۰ شمسی در ایران ۳۰ سال و در آمریکا هم ۳۰ سال بوده است. الان عمر ساختمان در ایران کاهش پیدا کرده و ۲۳ سال است ولی در آمریکا عمر میانگین ساختمان به بالای ۱۰۰ سال رسیده است.

یک دلیل این وضع این است که مهندسان ناظر سازمان نظام مهندسی ساختمان، کارشان را به درستی انجام نمی دهند. حتی برخی از مهندسان ناظر، از پروژه بازدید نمی کنند اما برگه مربوطه را امضا می کنند و مراحل پروژه را تایید می کنند.

وقتی نقشه، مشخصات و محاسبات ساختمان به درستی انجام شده باشد، اجرا نیز به درستی انجام شود و نظارت با دقت انجام شود، عمر ساختمان افزایش پیدا می کند. در این حالت در زمان بروز حوادث، خسارات جانی و مالی کاهش پیدا می کند.

حتماً شنیده اید در ژاپن که روی پهنه زلزله است، با زلزله بالای ۸ در مقیاس ریشتر، فقط یک نفر تلفات جانی داده است آن هم پیرزن ۸۰ ساله ای بوده که به دلیل کهولت سن نتوانسته خود را کنترل کند، از راه پله افتاده و خونریزی مغزی کرده است.

همین زلزله بالای ۸ ریشتر اگر در تهران آمده بود حداقل ۱۵-۱۰ درصد جمعیت کم می شد یعنی بین یک تا یک و نیم میلیون نفر قربانی می داد و چنانچه امروز هم با آن مواجه شویم حداقل ۱ میلیون کشته و چند میلیون مجروح خواهیم داشت.

این وضعیت، هشداری است به سازمان های نظام ، دولت و وزارت راه و شهرسازی که باید گفت به فریاد ملت برسید.

در کشور امارات، اتوبان ساخته اند که حداقل عمر مفید آن ۱۰۰ سال است. اما در ایران اتوبان ساخته شده که حداکثر عمر مفید آن ۱۰ سال است و بعد از ۱۰ سال به تعمیرات اساسی نیاز دارد.

در برخی جاها این تعمیرات اتوبان های ایران، محدود به روسازی است ولی در برخی جاها مثل جاده ساوه باید زیرسازی را نیز مرمت و اصلاح کرد. جالب است بدانید پیمانکار اتوبان امارات با صد سال عمر مفید، ایرانی بوده است.

*به عنوان رئیس انجمن تولید کنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان، به طور مشخص آیا ایده و برنامه خاصی برای صنعتی سازی ساختمان دارید؟

 

-اول این که معتقدیم هر چه زودتر باید طرح جامع را تهیه کرد و تکلیف صنعتی سازی مسکن و ساختمان را روشن کرد. دوم این که ما هر چه تجربه و دانش در صنعتی سازی داریم، پراکنده است. هر فردی برای خودش، کار می کند. ما باید به سرعت از نسل سوم ساخت و ساز به نسل چهارم و پنجم برویم.

در نسل چهارم ساخت و ساز، صنعتی سازی پایه اصلی کار است. صنعتی سازی اجزا و صنعتی سازی کل ساختمان باید تحقق پیدا کند. این در حالی است که دنیا روی نسل ششم ساخت و ساز کار می کند. یعنی در زمینه صنعتی سازی ساختمان سبز یا ساختمان با مصرف انرژی محدود و منطبق با ضوابط و استانداردهای زیست محیطی کار می کند.

ما یک سازمان غیر دولتی هستیم و مسئولیت اصلی ما تا الان، پیگیری طرح جامع مسکن بوده است که این کار را انجام داده ایم. بعد از طرح جامع، باید طرح تفصیلی در شاخه ها و روش های صنعتی سازی و مکان یابی مناسب تهیه شود. باید امیدوار بود که طرح جامع تهیه و براین اساس برنامه ریزی عملیاتی صنعتی سازی انجام شود.

این امر امیدی است که به سادگی به دست نمی آید. اعتقاد به صنعتی سازی باید به وجود بیاید. ابتدا باید در دستگاه ذیربط و ذینفعان، اراده خلل ناپذیر وجود داشته باشد. ملزومات دیگر که دانش انجام کار و توانمندی انجام و آدم های معتقد به این راه است. در این خصوص باید گفت ملالی نیست جز اراده و تصمیم دستگاه های ذیربط. ما به عنوان انجمن، اعلام می کنیم با تمام توان در خدمت دولت و دستگاه های ذیربط هستیم.

 

*صنعتی سازی ساختمان باعث می شود ساختمان، ارزانتر ساخته شود و قیمت تمام شده آن پایین تر باشد. در صنعتی سازی ساختمان، عمر ساختمان هم بیشتر است. برای آشنا کردن جمعیت ۸۰ میلیونی کشورمان با مزایای صنعتی سازی ساختمان، چه اقداماتی می شود انجام داد؟

-این نکته ای که به آن اشاره کردید رسالت اصلی سازمان نظام مهندسی ساختمان است. مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهر سازی وزارت راه و شهر سازی، حدود ۱۰ سال پیش مطالعه ای را انجام داد و مدیر پروژه آن هم، دکتر نظرپور بود.

من نتیجه این مطالعات را دیده ام. ایشان مستنداً به این جمع بندی رسیده بود که بهترین شیوه صنعتی سازی ساختمان برای کشور ما، روش قالب تونلی است. روش قالب تونلی با روش قالب شمس، فرق دارد. در سیستم قالب شمس که در مسکن مهر پرند اجرا شده است دیوار و سقف جدا از هم است.

در حالی که در روش قالب تونلی، دیوار و سقفی که اجرا می شود، یکپارچه است. یعنی به طور یکپارچه، آرماتور بندی می شود و یکپارچه هم بتون ریزی می شود. در مقابل زلزله و اجرای ورژن ۴ آئین نامه ۲۸۰۰ ساختمان، روش قالب تونلی بهترین جواب را می دهد.

البته قالب تونلی، اِشکالاتی هم دارد. این اِشکالات را باید رفع کرد. اِشکال اول این است که پارکینگ ها را نمی شود به طبقات زیر همکف یا به طبقات منفی برد. یعنی در این روش، پارکینگ باید جدا از ساختمان باشد. به دلیل این که قالب تونلی، در قسمت زیر همکف قابل اجرا نیست. اطراف این قالب بر روی زمین باید باز باشد و قالب را بتوان جدا کرد، بیرون کشید و مجدداً در طبقه بالاتر جا زد.

هر چند که ما این مشکل را برطرف کرده ایم و در چارچوب انجمن تولید کنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان و انجمن انبوه سازان استان تهران، از دو طراح خواستیم که کاری کنند در زمان اجرای روش ساخت قالب تونلی، بتوانیم در زیر همکف به هر اندازه که خواستیم طبقه ساختمانی ایجاد کنیم و از همکف، با قالب تونلی کار را ادامه بدهیم. برای حل این مشکل، بخش زیر همکف را باید با اسکلت صنعتی فولادی و یا بتونی ساخت.

انجمن تولید کنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان و انجمن انبوه سازان قصد دارند این روش اصلاح شده را در پروژه های ساختمانی سوریه اجرا کنند. یعنی قرار است تست و آزمایش آن را در سوریه انجام بدهیم.

اِشکال دوم این روش ساخت، این بود که ۶۰ درصد دیوارهای ساختمان، دیوارهایی است که در قالب قرار دارد و در حکم دیوار برش است و روی ۴۰ درصد جای مانور وجود دارد. در این ۴۰ درصد به سختی می توان جای کمد و سایر نیازمندی ها و ایده های معماری را در آپارتمان لحاظ کرد.

در زمینه رفع این مشکل دوم نیز، با چند آرشیتکت همکاری داریم. در حال بررسی هستیم که بدانیم چه کاری می شود انجام داد که تغییرات مورد نظر را در ساختمان اِعمال کنیم.

 

*در حوزه فرهنگ سازی، چه اقداماتی می خواهید در چارچوب انجمن انجام بدهید؟

-کاری که می توان انجام داد این است که سازندگان را متشکل کنیم. الان سازندگان صنعتی، پراکنده هستند. ما این هدفگذاری را در برنامه مشترک آینده «انجمن تولید کنندگان و فن آوران صنعتی ساختمان» و «انجمن انبوه سازان استان تهران» داریم تا فعالیت انجمن را توسعه بدهیم و هر دو انجمن با تمام توان در میدان صنعتی سازی به عنوان بازوی تصمیم گیران حضور داشته باشند.

*****

*سایت انجمن تولیدکنندگان و فن ­آوران صنعتی ساختمان در راستای اهداف راهبردی این انجمن فعالیت می ­کند و تلاش دارد مطالب و تحلیل ­های به روز و مفید در حوزه صنعتی سازی ساختمان را تهیه و ارائه کند. تقاضای ما این است رسانه هایی که از مطالب و تحلیل ­های اختصاصی این انجمن استفاده کرده و بازنشر می ­دهند، به منبع و مأخذ این مطالب اختصاصی اشاره کنند.

توسط |2019-06-09T08:53:46+00:009th ژوئن, 2019|گفت و گو|بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید