بهار و طبیعت در معماری ایرانی*

فرامرز تطهیری مقدم**

دو فصل زیبای سال یعنی بهار و پائیز، هر دو در واقع تحول طبیعی را به نمایش می گذارند. در معماری اصیل اقلیمی ایران به دلیل رویکرد طبیعت گرایانه، معماران همواره ناچار از تعامل با طبیعت و بهره جویی از ویژگی های طبیعی با شرایط ویژه اقلیمی سرزمین بوده اند.

این تعامل از انتخاب مصالح همساز با طبیعت صورت می پذیرفت تا ایجاد گردش هوا و جا به جایی آن در عناصر معماری از سقف و دیوار و کف ساختمان. حتی رنگ ها نیز از انتخاب منطق طبیعی نشأت می گرفت.

از دوره هخامنشی به گردش آب در باغ های ایرانی توجه می شده و این توجه در ادوار بعدی نیز وجود داشته و موضوعی جدایی ناپذیر از معماری و شهر سازی اقلیمی این سرزمین بوده است.

شکل و ابعاد بناها نیز از همین قانونمندی ها نشأت می گرفته و گل و گیاه و درخت در این معماری، از اولویت های ویژه ای برخوردار بوده است.

دالان ها و باز شوها و جهت آنها و ابعاد ساختمان ها نیز از این قانونمندی همسازی با طبیعت الهام گرفته است. نمونه های موفق آن هنوز در بقایای بناهای یادمانی آن روزگاران مشخص است. به طور ویژه در مورد باز شوها یعنی درها، ورودی های مجموعه، جهت آنها و پنجره ها (اورسی ها).

پوشش های سقف ها در اقلیم های متفاوت گرمسیری، مناطق معتدل و پرباران و بیابانی، هر یک با نمونه های قابل ارائه و تکیه وجود دارد.

همواره شادابی محیط برای ساکنین فضاها و یا بهره مندان از فضاها موضوعیت خاص داشته است. برای مثال حوض ها، آبنماها، باغچه ها، گردش های آب و آب انبارها بحث های متنوعی دارد.

نمونه بارز این پدیده ها، گودال باغچه ها است که همواره ساکنان را در مجموعه بهاری تصویر کرده اند. گودال باغچه ها نیز معماری محیطی اطراف مظهر قنات است. اصولاً  معیار معمار ایرانی بهره گیری از ضوابط طبیعت و احترام به طبیعت است.

*****

*این یادداشت، یادداشت اختصاصی  برای سایت انجمن تولیدکنندگان و فن ­آوران صنعتی ساختمان است. این سایت، در راستای اهداف راهبردی این انجمن فعالیت می ­کند و تلاش دارد مطالب و تحلیل­ های به روز و مفید در حوزه صنعتی سازی ساختمان را تهیه و ارائه کند. تقاضای ما این است رسانه­ هایی که از مطالب و تحلیل­ های اختصاصی این انجمن استفاده کرده و بازنشر می ­دهند، به منبع و مأخذ این مطالب اشاره کنند.

**عضو کانون مهندسان معمار دانشگاه تهران

توسط |2019-05-25T06:49:39+00:0022nd می, 2019|گفت و گو|بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید